Ekonomide yaşanan mali kriz yüzünden geçtiğimiz yıl sadece 103 bin konutun pazarlanabildiği İstanbul’da, devreye sokulan kampanyalar sayesinde nisan-haziran döneminde hareketlenen gayrimenkul sektöründe şimdi hesaplar, satışları katlama üzerine yapılıyor. Bunda da bankaların konut kredi faizlerini 5 yıl vadede yüzde 1,46′dan yüzde 0.96′ya indirmesi etkili oluyor. Faiz oranlarında yaşanan şok düşüşüsün talep artışı yaratmasıyla birlikte, 2008′de 103 bine düşen İstanbul’daki konut satışının bu yılın sonunda 200 bine ulaşması bekleniyor. Kriz yüzünden yılın ilk üç ayında sadece 26 bin konut satışının gerçekleştiği İstanbul’da, gayrimenkul kuruluşlarının nisan-haziran döneminde uygulamaya koydukları kampanyalar sayesinde yılın ilk yarısını 83 bin adetlik satışla kapatmalarını sağladı.

Küresel kriz nedeniyle 2009 yılına durgun giren gayrimenkul sektöründe KDV ve tapu harcı indirimleri de satışları önemli ölçüde etkiledi. Tapu harcının indirilmesi satış işlemlerinin kayda girmesini sağladı. Böylece ikinci çeyrekte konut satışları bir önceki döneme göre yüzde 78 oranında yükseldi nisan, mayıs ve haziran aylarını kapsayan ikinci çeyrekte Türkiye genelinde 194 bin 743 konut el değiştirirken, İstanbul en fazla işlemin gerçekleştirildiği il oldu. İstanbul’da ikinci çeyrekte yüzde 118 artışla 56 bin 909 konut, satış sonucunda el değiştirdi. Konut satışlarında en fazla artış ise yüzde 231 ile Kars, Ağrı, Iğdır ve Ardahan bölgesinde yaşandı. Bunda da, tapu harçlarının yüzde 15′ten yüzde 5′e inmesiyle daha önce konut alanların Tapu ve Kadastro Müdürlüğüne gidip işlemlerini gerçekleştirmeye başlaması etkili oldu.

KONUTTA İSTANBUL LİDER

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK), konut satış istatistiklerine göre, İstanbul’da 2008 yılında konut satışları 103 bin 503′e geriledi. 2009′un ilk 6 ayında ise, ilk çeyrekte 26 bin 91, ikinci çeyrekte 56 bin 909 olmak üzere konut satışları şimdiden toplam 83 bine ulaştı. İstanbul’u konut satış işlemlerinde Ankara takip ediyor. Ankara’da bu yıl toplam konut satışı 56 bin 45′e ulaşırken, İzmir’de de 19 bin 11 ‘e akıyor. Üç büyük şeririn ardından konut satış işlemlerinde Antalya öne çıkıyor. Antalya’da bu yıl toplam 17 bin 304 konut, satış sonucunda el değiştirdi

El değiştiren konut adedi olarak İstanbul lider durumda bulunurken, değer olarak bir önceki döneme göre en fazla artış yüzde 231 ile Kars, Ağrı, Iğdır ve Ardahan bölgesinde yaşandı. Bu illeri yüzde 156 ile Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt’in yanı sıra yüzde 123 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır izledi.

Konut satışlarının bir önceki döneme göre yüzde 78, önceki yılın aynı dönemine göre ise yüzde 72 oranında artış göstermesinin en önemli nedeni olarak kriz önlemleri gösteriliyor. KDV indiriminin yanı sıra tapu harçlarının da 15 Mart-15 Haziran aralığında binde 15′ten binde 5′e indirilmesi, uzun zamandır bu işlemlerini gerçekleştirmeyenleri harekete geçirdi. Maliyetleri nedeniyle tapu devirlerini erteleyenlerin, harç indiriminin ardından tapu işlemlerini yılın ikinci çeyreğinde gerçekleştirmesi, konut satışlarında yaşanan bu artışın yalnızca tapu kayıtların da olduğunu gösteriyor. Tapu harcı indiriminden yararlanarak oturdukları evin tapusunu üzerine alanların, Tapu Kadastro Genel Müdürlügü’nde kayda geçmesi sonucunda konut satışları ciddi oranda artış göstermiş oldu.

Teşvik etkili oluyor talebi tetikliyor

Devletin konut edinmeyi teşvik edici uygulamalarının her birinin konut alım satımının canlanmasına olumlu katkı yaptığını söyleyen Turyap Yönetim Kurulu Üyesi Başak Soner şunları söyledi: “Son aylarda bu tür uygulamalar üst üste geldi. Ramazan ayı geleneksel bir durgunluk yaparken, bu yıl tam tersi oldu. Ramazan ayında hareketlendik. Hareketlenme iki ay önce lüks konutlarda KDV indirimiyle başladı. Mevcut stokun yüzde 5′ini kapsadığı için piyasaya ön canlılık getirdi. Geçtiğimiz hafta bankalar da konut faizini düşürme yarışı başladı. Şu anda 2009′un ilk yansına kıyasla ciddi bir hareketlilik bekliyoruz. Piyasanın açılacağına ilişkin sinyaller alındığı zaman insanlar harekete geçiyor. Rakamlar, bu tetiklemenin etkisiyle kağıt üzerinde de olsa artmaya başlıyor.”

Hürriyet

Bankaların konut kredisindeki faiz indirme yarışı, vadelere de yansımaya başladı. 1 yıl vadeli kredilerle başlayan faizi yüzde 1′in alana çekme yarışı, 60 ay vadeye kadar uzadı. 60 ay vadede yüzde 1′in altına ilk kez inen banka Akbank oldu. Akbank’ın geçtiğimiz hafta yüzde 0.99 olarak ilan ettiği 60 ay vadeli kredi faizini bu hafta Finansbank, yüzde 0.96′ya kadar çekti. Böylece 100 bin liralık konut kredileri aylık 313 TL birden gerileyerek, 2 bin 200 lira taksitle ev sahibi olma imkanı oluştu.

Merkez Bankası’nın sert faiz indirim politikası izlemesiyle piyasa faizlerindeki gerileme bankacıların tüketici kredilerinde faiz hesaplamalarını yeniden gündeme getirdi. Bono piyasasında tek haneye inilmesi ve tarihi dip seviyelere kadar gerileme bankacıların elini rahatlatan en önemli unsurlardan birisi oldu. Akbank’ın, bir yıl vadeli konut kredisine yüzde 0.99 faiz verdiğini ilan etmesi domino etkisi yarattı ve bütün bankalar masadaki hesaplamalarını ilan etmeye başladı. Sektördeki bütün bankalar 1 yıl vadede yüzde 1′in altında konut kredisi verdiğini duyurmaya başladı.

Bankalardan gelen bu indirim haberleri tüketicilerin 2005 yılından bu yana beklediği ‘faiz yüzde 1 ‘in altına iner mi’ psikolojik sorusuna cevap vermiş oldu. Ancak 1 yıl vade konut kredilerinde neredeyse hiç kullanılmazken bankaların bu indirimi ‘şov’ olarak değerlendirildi. Tüketiciler gözünü uzun vadeye çevirirken bankalarda bir yandan uzun vadede yüzde 1′in altında faiz uygulamak için hesaplamaları masaya yatırdı.

1 yıl vadenin ardından ilk uzun vade 3 yıl olarak ilan edildi. ING ve Finansbank ise genelin biraz dışına çıkarak 36 aylık (3 yıl) kredileri de düşük faiz kapsamına aldı. Bu yarışa katılan tek kamu bankası olan Ziraat de, hızlı bir giriş yaparak vadesini 3 yıla kadar uzattı. Üstelik banka 1 yıla verdiği faiz oranını 3 yıla da aynen uyguladı.

YARIŞ 5 YILDA KIZIŞTI

3 yıl vadenin ardından, yüzde 1’in altında faizi ilk ilan eden banka olan Akbank bu kez 60 ay (5 yıl) vadeyi gündeme getirdi. Banka yaptığı açıklama ile faizini ’5 yıla kadar yüzde 0.99′ olarak ilan etti. Ancak hemen ardından Finansbank’tan yapılan açıklama üe 60 ay vadede faiz 0.96 seviyesine kadar inmiş oldu. Böylece Türkiye’de asıl tercih edilen vade 7-8 yıl’ şeklindeki eleştirilere açık olsa da, ‘düşük faiz konusunda bankalar ne kadar samimi olduğunu göstermeye başladı’ yorumlarına da neden oldu.

Yurtdışı piyasalarda “krizin dibi göründü” şeklindeki beklentiler Türkiye’ye de yansıdı. Piyasalarda yaşanan iyimserlik, yatırımcıların risk alma iştahını artırırken, bankacılarda kolları sıvadı ve kredi faizlerinde çeşitli kampanyalarla birlikte indirime gitti. Konut kredilerinde faiz bir yıl vadede yüzde 0.99′a kadar gerilerken, konut fiyatlarında büyük bir hareketelilik olmaması da piyasa uzmanlarınca ‘fırsat’ olarak değerlendirildi.

İYİMSERLİK YANSIDI

Yurtdışında krizin bittiğine yönelik sinyaller özellikle para ve sermaye piyasalarında büyük bir harekete neden oldu. Ay başından itibaren ABD borsalarındaki yukarı yönlü hızlı harekete eşlik eden İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) 44 bin puanı aşarak yılın en yüksek seviyelerine kadar yükseldi. Dolar ise TL karşısında 1.50 lira düzeyinden 1.40 lira seviyelerine kadar geriledi. TL’ye olan talep ise oldukça dikkat çekici boyuttaydı. Öyle ki yabancıların liraya olan talebi, gösterge bono bileşik faizini tarihinde ilk kez tek haneli rakama inmesini sağladı; Gösterge bono bileşik faizi yüzde 9.97 düzeyine kadar indi.

KREDİ PORTFÖYÜ 38.7 MİLYAR TL

Para ve sermaye piyasalarında yaşanan bu olumlu gelişme bankacıları da harekete geçirdi, özellikle kredi piyasasında bir hareketlilik gündeme geldi. Tüketici kredileri ve kredi kartları tutarı bir haftada 424 milyon lira artarak, 31 Temmuz itibarıyla 116 milyar 978,3 milyon liradan 117 milyar 402,4 milyon liraya yükseldi. Bunun 83 milyar 500,5 milyon lirası tüketici kredilerinden, yaklaşık 33 milyar 901,9 milyon lirası da bireysel kredi kartlarından oluştu. Tüketici kredileri 31 Temmuz tarihi itibariyle yaklaşık 345 milyon lira artarak, 83 müyar 500,5 milyon liraya çıktı. Tüketici kredileri kapsamında konut kredileri 38 milyar 671 milyon liraya yükseldi.

1 YILLIK VADEDE 0.99

Bu gelişmeler bankacıların faiz indirimini de gündeme getirdi. Konut kredi faizleri yüzde 1 düzeyinin altına indi Bazı bankalar 1 yıllık vadelerde konut kredi faizini yüzde 0.99 olarak uygulamaya başladı. Hala ortalama 7 yıl olarak kullanılan vadelerde 1.30-1.25 aralığında uygulanan konut kredi faizlerinin yıl sonuna kadar iyimserliğin devam etmesi durumunda aşağı yönlü seyrini devam ettirmesi bekleniyor. Yılın üçüncü çeyreğinde konut kredileri ile diğer bireysel kredilere yönelik talebin artacağı tahminleri yapılırken, konut fiyatlarının henüz hareketlenmediğine dikkat çekilerek, “Bu dönemde gelir gider dengesini kuran ve uygun fiyata konut bulabilen tüketiciler fırsatı değerlendirmeli” yorumu yapıldı.

Hürriyet