Bazı Avrupa ülkelerinde İskandinavya ve yeşil çatı teknolojisinde dünya lideri olarak tanınmakta olan Almanya örneğin, şehirlerin ekolojik durumunun daha da iyileştirilmesi için, yeni yapı çatılarının bitki örtüsü ile yeşillendirilmesini kanun haline getirilmiştir. Neden Almanlar pek çok alanda olduğu gibi bu konuda da öncülük yapmaktadırlar? Yaşam kalitesinin artması için şehir parklarının yetersiz kaldığını ve çatıların dahi yeşil alanlara dönüştürülmesinin ne kadar önemli olduğunun bilincinde olduklarından olsa gerek? Yeşil çatıların yaşam kalitesiyle ne ilgisi olabilir diyenlere…

1.  Kentsel alanlardaki “sıcak ada” etkisini azaltmaktadırlar. Çevredeki kırsal alanlara göre, şehirdeki hava her zaman daha sıcak ve kurudur.
2.  Isı yalıtım özelliği sayesinde daha iyi iklim yaratmaktadırlar. Kış aylarında ısıyı binanın içerisinde tutmakta, yaz aylarında ise sıcaklığı 6-7 derece düşürerek klimaları neredeyse gereksiz kılmaktadırlar.
3.  Bitki örtülerinin ses dalgalarının bir kısmını yutmakta olduğu bilinmektedir. Çatı bahçelerin 2-10 dB arası ortam gürültüsünü azaltmakta olduğu tespit edilmiştir. Otoban ve havaalanı yakınlarındaki binaların ses yalıtımı için alternatif çözüm olabilirler.
4.  Çatıdaki bitki örtüsü, bitümlü veya diğer sentetik örtülerin hoş olmayan kokusunun yayılmasını engellemektedir.
5.  Havadaki toz ve diğer partikülleri tutarak hava kirliliğini de azaltmaktadırlar.
6. Yağmur sonrası diğer çatı türlerine göre daha fazla su tutmaktadırlar. Böylece daha yavaş buharlaşma neticesinde havadaki doğal nem sayesinde daha sağlıklı mikro iklim yaratılmaktadır.
7. Çatı bahçelerini sulayan yağmur ve drenaj suları depolanmaktadır ve tekrar
8. kuraklık günlerde sulama için kullanılmaktadır. Hatta tuvalet temizliği ve araba yıkama işlerinde de değerlendirilebilmektedir. 
9. Bitkiler fotosentezi karbon dioksit gazını tüketerek ve oksijen üreterek gerçekleştirir. Böylece havanın kalitesini iyileştirir ve sera etkisini azaltırlar.
10. Çatı bahçeleri kuşlar, kelebekler, arılar, kınkanatlar, salyangozlar gibi canlılara yaşam ortamı oluştururlar ve şehirde de doğa ile yakınlık hissini verirler.
11. Elektromanyetik yalıtımı da sağlamaktadırlar. Son yıllarda sağlık riski olduğu tespit edilen cep telefonu baz istasyonların elektromanyetik dalgalarının binalara nüfuzunu azaltırlar.
12. Çekici ve estetik manzaralar yaratırlar.
13. Yeşil çatılar aşırı sıcaklık değişimlerini ılımlaştırarak su yalıtım membranların genişleme ve daralmasını önlemektedirler, dolu ve UV radyasyonun verdiği hasardan korumaktadırlar ve konvansiyonel çatılara göre 2 kat daha uzun ömürlüdürler.

Ekstensif (seyrek bitki örtülü) veya intensif (yoğun bitki örtülü) farkı olmaksızın yeşil çatı sistemlerin en pahalı olanı, fakat olmazsa olmaz katmanlarından birisi de su yalıtım ve aynı zamanda kök uzaklaştırıcı görevini yapan örtü katmanı.

Bunların bir çeşidi de polimer modifiye bitümlü membranlar. Uygun plastomer (APP) veya elastomer (SBS) ile modifiye edildiğinde bitümlü membranların su geçirmezlik, soğukta esneklik, sıcaklık dayanımı, çekme ve yırtılma direnci gibi özellikleri istenilen yönde geliştirilebilir. Ancak, her ne kadar mukavemetli taşıyıcı ve bitüme direnç kazandırmak

 için yüksek miktarda polimer kullanılsa da, bitki köklerin uzaklaştırılması ve yapıda ilerlemelerini önlenmesi için yeterli değildir. Bu nedenle polimer-bitüm matrisinin içerisinde özel kök uzaklaştırıcı (root-repellents, root-inhibitors), ancak bitkilere hasar vermeyen kimyasallar ilave edilmektedir. Böylece derinlemesine ilerleyen bitki kökleri membran bariyerine ulaştığında yön değiştirmektedir. Bunu bizzat ODE MEMBRAN ürün ailesinin yeni 

GRANAT FLORA serisi membran üzerinde, AR-GE laboratuarımızda yapılan denemeler neticesinde gözlemlenmesi mümkün olmuştur. En kısa sürede bir netice görmek için vejetasyon süresi kısa olan fasulye bitkisi kullanılmıştır. Hazırlanan iki Membran numunesinden birisi kök uzaklaştırıcı katkı içermekteydi. Yan-yana aynı şartlarda bekletilen ve aynı zamanlarda sulanan iki bitkinin, 5 gün sonra kök verdiği gözlemlenmiştir. Ertesi günü ilk yaprakların çıktığını da görülmüştür. İlerleyen günlerde köklerin ve yaprakların büyümesini takip edilmiş ve görülen netice, katkılı olan Membran numunesi köklerin ilerlemesini engellemiştir. Üstelik fasulye fideleri de normal büyümüştür.

Piyasada bitki köklerin gelişmesini önleyen çok sayıda konvansiyonel kimyasallar bulunmaktadır, ancak bunların arasından, ODE’nin çevre bilinci ve sorumluluğu çerçevesinde tercih ettiği ürün, ekolojik özellikleri iyileştirilmiş olanıdır. Bunun anlamı nedir? Suda çok düşük oranda çözünürlüğünün olması, su ile çekerliliğinin kötü ve polimer-bitüm matrisinde kalma eğilimin olması, toprağa geçmeyeceği veya yağmur sularıyla birlikte yıkanmayacağı ve dolayısıyla drenaj sularına cüzi miktarlarda zararlı madde sızması demektir. Aynı zamanda benzerlerine göre, daha az miktarda, aynı etkiyi göstermekte ve daha uzun vadede bunu korumaktadır.

Kök uzaklaştırıcı membranlar bahçe çatıların dışında, çevresi ağaçlandırılacak yapıların temellerinin yalıtımında, üzerleri toprak ile örtülü yeraltı garaj veya tünellerin, toprak ile temasta bulunan her türlü yapının su yalıtımında kullanılabilir.

Balkan ülkelerinde şehirlerin yeşillik ormanında kaybolduğu ve ağaçların evlerden daha yüksek olduğu bilinmektedir. Ceviz, kestane ve ıhlamur gibi ağaç türlerin özel mülkte bulunsa dahi, değil kesilmesi, dallarının izinsiz budanması da yasaktır. Binaların çok yakınında dikili, özellikle daha agresif kök sistemi olan ıhlamur ağaçları, temellerine zarar verdiği ve odaların zemi

n döşemelerini kaldırdıklarının birçok örneği bilinmektedir. Onlarca yıl öncesi inşa edilen bu binaların temelleri ne suya ne de yakınında yetişen ağaçların köklerine karşı yalıtımlı.

Ancak günümüzde AB üyeliği sonrası hızla yeniden yapılanma yolunda ilerleyen bu ülkelerde yeni yapı projelerinde, yıllanmış ağaçları katletmeden, temellerin kök uzaklaştırıcı membranlarla yalıtılması birçok mimar tarafından benimsenmektedir.

Su ve toprağın temasta bulunacağı her yapının, köklere ve neme karşı koruma amaçlı, yalıtılması önemlidir. Zira toprağın ve suyun bulunduğu yerde her zaman bitki yetişebilir…

Büyükşehirlerde azalan yeşil alanları binaların çatılarında yeniden geri kazanıyoruz. Bahar aylarına girmemizle yoğunlaşan yeşil çatı uygulamalarına yılda 1 milyon TL harcanıyor. Bu tip uyulamalarda çatı kaplaması yerine  çiçekler ve bitkiler kullanılıyor. Terasın üzerine toprak koyularak susuzluğa dayanıklı bitkiler ekiliyor ve bunlar zaman geçtikçe yeşeriyorlar. böyle bir uygulamanın maliyeti metrekare başına 10 Euro ile 30 Euro arasında değişiyor.

İnşaatlarla kaybedilen yeşil alanların çatılarda yeniden kazanılmasını sağlaya yeşil çatılara yılda 1 milyon TL harcıyoruz. Yeşil çatılara baharın gelmesi ile ilgi arttı. Türkiye’de de giderek yagınlaşan bu uygulamalarda çatı örtüsü yerine bitkiler kullanılıyor. Yeşil öatı uygulaması teraslar dışında eğimli çatılarada uygulanabiliyor. Konut projeleri dışında farklılık arayan alışveriş merkezleri ve villalar da yeşil çatı uygulamasını tercih edebiliyor. 

Türkiye’de 100′e yakın yeşil çatı uygulaması olduğu ve bu sayının her geöen gün arttığı belirtiliyor. Çatılara toprak karışımı koyularak susuzluğa dayanıklı bitkiler ekiliyor. Bunlar da zamanla büyüyerek yeşilleniyor. Yeşil alanlar için yer kalmayan şehirlerde çatılar imdada yetişiyor. Böylece şehrin oksijen oranı da artıyor. 

Yeşil çatılar Türkiye’de ilk defa iki alışveriş merkezinde uygulandı. Daha sonra İzmir Soyak Mavişehir ve Alanya, Heybeliada ve Büyükada’daki konutlar ve sanayi yapılarında tercih edildi. Metrekare fiyatı 10 Euro ile 30 Euro arasında değişen yeşil çatı uygulamasının Türkiye’de giderek yaygınlaşacağı öngörülüyor.

Yeşil çatı uygulaması Türkiye’de 2004 yılından beri yapılıyor. Tamamen yeni ve alışılagelmişin dışında bir çatı konsepti olmasına karşı Türkiye’de kısa sürede büyük yapıların çatılarında kendine yer bulabilmiştir. Yeşil çatı aslında içinde yalıtımın da olduğu bir çok katmandan oluşuyor. Çatı yada terasın üzerine sadece toprak ve bitkiler koyulmuyor. En çok Almanya’da örneklerini gördüğümüz yeşil çatılar eğimli öatılardan düz teraslara kadar birçok alanda kendine yer bulabiliyor. 

Tabi çatıları yeşillendirirken dikkat edilmesi gereke hususlar da var. Her yapıya uygulanabilir olmasına karşın uygulanacak binanın taşıyıcı sisteminin yeşil çatıya uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerekiyor. Özellikle depremde zarar görmiş binalarda tehlike yaratabilir. Su yalıtıının yapılması önemli ve bunun bitki köklerine dayanıklı olacak şekilde yapılması gerekiyor.

Gerekli önlemler alındığında bu uygulama ile harika görünümlü ve daha sağlıklı şehirler elde edebiliriz.